Athens, Greece, 26 February 2026 — Οι αιτούντες άσυλο στην Ελλάδα δεν έχουν λάβει το προβλεπόμενο από την νομοθεσία/ Ευρωπαικη νομοθεσία από τον Απρίλιο του 2024. Οι συνεχείς καθυστερήσεις έχουν αφήσει τους αιτούντες άσυλο χωρίς οικονομικό βοήθημα για σχεδόν 21 μήνες, στερώντας τους ουσιαστικά το δικαίωμα σε αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης. Αν και η καταβολή του βοηθήματος αποκαταστάθηκε προσωρινά κατά τους πρώτους μήνες του 2025, η καταβολή ήταν μη συνεπής, και από τον Μάιο του 2025 και έπειτα κανένας δικαιούχος δεν έχει λάβει οικονομικό βοήθημα. Μέχρι και σήμερα δεν υπάρχει καμία ενημέρωση από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου ούτε για τα αίτια της μη καταβολής ούτε για τον χρόνο αποκατάστασης του προγράμματος.
Το μηνιαίο οικονομικό βοήθημα αποσκοπεί στη συμπλήρωση των υλικών συνθηκών υποδοχής, όπως στέγαση και διατροφή καθώς και στην υποστήριξη των αιτούντων άσυλο για την κάλυψη των βασικών τους αναγκών. Πρόκειται για υποχρέωση του ελληνικού κράτους, θεσμοθετημένη τόσο από το δίκαιο της ΕΕ όσο και από την ελληνική νομοθεσία, και όχι για εύνοια ή χάρη.
Οι υπογράφουσες οργανώσεις παρέχουν υπηρεσίες σε αιτούντες άσυλο που διαμένουν σε δομές φιλοξενίας προσφύγων σε όλη την Ελλάδα. Αρκετοί έχουν αναφέρει συστηματικές δυσκολίες και έντονη ψυχολογική πίεση ως αποτέλεσμα της σχεδόν διετούς διακοπής της οικονομικής βοήθειας. Γνωρίζουμε αρκετά άτομα και οικογένειες, συμπεριλαμβανομένων ευάλωτων ατόμων, που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα λόγω της διακοπής του οικονομικού βοηθήματος, με άμεσο αντίκτυπο στην αξιοπρεπή τους διαβίωση. Η απουσία αυτής της ελάχιστης βοήθειας καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την κάλυψη βασικών αναγκών, περιορίζοντας την πρόσβαση στην ιατρική φροντίδα και, σε πολλές περιπτώσεις, καθιστώντας αδύνατη την αγορά απαραίτητων φαρμάκων.
Από το 2021, το οικονομικό βοήθημα έχει ήδη μειωθεί στο μισό, με την αιτιολογία ότι παρέχεται σίτιση στις δομές υποδοχής μέσω υπηρεσιών catering. Ωστόσο, το φαγητό που διανέμεται είναι συχνά ανεπαρκές σε ποσότητα και ποιότητα, δεν συνάδει με τις πολιτισμικές διατροφικές συνήθειες και, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες ατόμων με ειδικές διατροφικές απαιτήσεις, όπως παιδιά, έγκυες ή θηλάζουσες γυναίκες και άτομα με διαβήτη. Ως αποτέλεσμα, πολλοί αιτούντες άσυλο βασίζονται στο χρηματικό βοήθημα ακόμη και για την κάλυψη των πιο βασικών καθημερινών διατροφικών τους αναγκών.
Επιπλέον, οι αιτούντες άσυλο καλούνται να καλύπτουν με δικά τους μέσα το κόστος ειδών προσωπικής υγιεινής, καθώς δεν έχουν δωρεάν πρόσβαση σε βασικά είδη όπως σαπούνι, σαμπουάν, σερβιέτες, πάνες κ.α.. Πρόκειται για απολύτως απαραίτητα αγαθά, ιδίως για γυναίκες και παιδιά, για τη διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης. Και ενώ έχει διακοπεί η οικονομική βοήθεια που είναι απαραίτητη για την κάλυψη αυτών των αναγκών, δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για εναλλακτικούς μηχανισμούς κάλυψης αυτών των αναγκών, όπως η συστηματική διανομή ειδών πρώτης ανάγκης εντός των δομών φιλοξενίας.
Οι περισσότερες δομές, τόσο στην ενδοχώρα όσο και στα νησιά, βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές, μακριά από βασικές υπηρεσίες και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που παρέχουν κοινωνική και νομική υποστήριξη. Η έλλειψη οικονομικής βοήθειας επιδεινώνει περαιτέρω αυτές τις δυσκολίες, στερώντας τους τη δυνατότητα να καλύπτουν τα έξοδα μετακίνησής τους προς αυτές τις υπηρεσίες. Στη Σάμο, η Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή (ΚΕΔ) βρίσκεται 7 χλμ από την πλησιέστερη πόλη και κόστος 4 ευρώ με λεωφορείο μετ' επιστροφής. Χωρίς οικονομική βοήθεια, τα άτομα που λαμβάνουν υπηρεσίες από την οργάνωση «I Have Rights» ανέφεραν ότι περπατούν 14 χλμ για να φτάσουν στις υπηρεσίες στο Βαθύ Σάμου και να επιστρέψουν ξανά στο καμπ. Η οργάνωση «I Have Rights» έχει καταγράψει επανειλημμένα προβλήματα με τις συνθήκες διαβίωσης στην κλειστή δομή – περιλαμβανομένης της έλλειψης κατάλληλων χώρων για μαγείρεμα καθώς και μακροχρόνιες ανησυχίες σχετικά με την ποσότητα και την ποιότητα του φαγητού στην ΚΕΔ Σάμου. Η μη καταβολή του οικονομικού βοηθήματος έχει επιδεινώσει αυτά τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα.
Στη Βόρεια Ελλάδα, οι περισσότερες δομές φιλοξενίας βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές, και μόνο με τη χρήση μέσου μαζικής μεταφοράς μπορούν να φτάσουν στα πλησιέστερα αστικά κέντρα. Ακόμη και στο καμπ της Νέας Καβάλας στο Κιλκίς, πρέπει να περπατήσουν 10 χλμ για να πάνε στο Πολύκαστρο, όπου μπορούν να έχουν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, και να γυρίσουν. Άλλες δομές, όπως αυτή της Σιντικής, βρίσκονται περίπου 40 χλμ μακριά από την πόλη των Σερρών και 108 χλμ από το αρμόδιο γραφείο ασύλου στη Θεσσαλονίκη. Χωρίς μέσα μεταφοράς και οικονομική βοήθεια, απαραίτητη ακόμα και για βασικές μετακινήσεις, οι αιτούντες άσυλο ζουν σε συνθήκες απόγνωσης και απομόνωσης.
Το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης της ΕΕ (AMIF) χρηματοδοτεί το πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας. Το ταμείο αυτό έχει ως στόχο να υποστηρίξει την Ελλάδα στην εκπληρώσει της νομικής της υποχρέωσης για παροχή υλικών συνθηκών υποδοχής στους αιτούντες άσυλο, δισφαλίζοντας αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης.
Παρότι η κατάσταση έχει καταστεί ιδιαίτερα κρίσιμη τους τελευταίους 21 μήνες, τα προβλήματα στις καταβολές του οικονομικού βοηθήματος δεν είναι νέα. Αντιθέτως, είναι διαρκή, από το 2021, όταν το κράτος ανέλαβε την ευθύνη για την καταβολή τους. Τα τελευταία πέντε χρόνια, το ζήτημα έχει αναδειχθεί επανειλημμένα μέσω δημόσιων δηλώσεων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, τον Οκτώβριο και Νοέμβριο του 2021, τον Μάρτιο του 2022, τον Σεπτέμβριο του 2024 και τον Μάρτιο του 2025, καταδεικνύοντας τις συστηματικές και συνεχείς αδυναμίες διαχείρισης των πληρωμών. Ανεξάρτητα από τους λόγους της ανεπίτρεπτης καθυστέρησης, το αποτέλεσμα είναι η παράβαση των καθηκόντων του κράτους και η απάνθρωπη και ταπεινωτική μεταχείριση των αιτούντων άσυλο. Κατά τους τελευταίους 21 μήνες, παρατηρείται κλιμάκωση αυτών των χρόνιων προβλημάτων, επιτείνοντας περαιτέρω την πίεση που ασκείται στους αιτούντες άσυλο σε ολόκληρη τη χώρα.
Ζητάμε από το Ελληνικό Κράτος την:
- Άμεση καταβολή του οικονομικού βοηθήματος στους αιτούντες άσυλο
- Διασφάλιση ότι οι αιτούντες άσυλο θα λάβουν αναδρομικές πληρωμές για το διάστημα από τον Μάιο του 2024 έως τον Ιανουάριο του 2026, ακόμη και στις περιπτώσεις που εντωμεταξύ, έχουν λάβει διεθνή προστασία
- Διασφάλιση ότι η καταβολή του οικονομικού βοηθήματος θα γίνεται αμέσως μετά την κατάθεση της αίτησης ασύλου
Ζητάμε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη:
- Λήψη μέτρων για τη σωστή διαχείριση των κονδυλίων για την οικονομική βοήθεια που διατίθενται στην Ελλάδα από την ΕΕ, ώστε να εκπληρώνει τις νομικές της υποχρεώσεις για παροχή αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης και τα άτομα που αιτούνται διεθνή προστασία να λαμβάνουν την υποστήριξη που χρειάζονται για την κάλυψη των βασικών τους αναγκών.
Υπογράφουν:
I Have Rights
Mobile Info Team
Equal Legal Aid
Avocats Sans Frontières France
Human Rights Legal Project
Fenix Humanitarian Legal Aid
Border Violence Monitoring Network
Intereuropean Human Aid Association
Samos Volunteers
Refcheckpoint - Θετικη Φωνη
Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ)
INTERSOS HELLAS
Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών
Legal Centre Lesvos
Equal Rights Beyond Borders
Κέντρο για τα Έμφυλα Δικαιώματα και την Ισότητα - ΔΙΟΤΙΜΑ
Collective Aid
CPT - Aegean Migrant Solidarity
Project Armonia
Boat Refugee Foundation
HIAS Greece
Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού
Inter Alia
Mazí Housing
European Lawyers in Lesvos (ELIL)
Jesuit Refugee Service (JRS) Greece
International Rescue Committee (IRC) Hellas