Warszawa, 7 October 2026 —  Po ponad półtora roku badań w Polsce i w Niemczech International Rescue Committee (IRC) wraz z partnerami przedstawia nowy model wsparcia przedsiębiorczości uchodźczej,  oparty na szczegółowej analizie różnorodnych profili, potrzeb i motywacji ukraińskich przedsiębiorców. 

Spośród wszystkich krajów europejskich to Polska i Niemcy przyjęły najwięcej osób z doświadczeniem uchodźczym z Ukrainy. Rozpoczynanie życia od nowa nigdy nie jest łatwe, tym bardziej gdy w grę wchodzi prowadzenie własnej firmy w obcym kraju. Dotychczasowemu wsparciu dla przedsiębiorczości uchodźczej często brakowało zrozumienia zróżnicowania wewnątrz tej grupy. Nowe badanie IRC pokazuje, jak zwiększyć skuteczność wsparcia biznesowego dla osób z doświadczeniem uchodźczym dzięki modelowi opartemu na trzech profilach przedsiębiorców. 

„Ponad 2,3 mln Ukraińców znalazło schronienie w Polsce i w Niemczech, a większość z nich ma wyższe wykształcenie. Mimo to około 60 proc. pracuje poza swoim zawodem. To ogromny, niewykorzystany potencjał. Nasze badanie pokazało, że ukraińscy przedsiębiorcy to nie jedna grupa, lecz trzy różne profile: Replikatorzy, Pivoterzy i Innowatorzy. Każdy potrzebuje innej drogi do samodzielności i właśnie to daje model, który proponujemy" – mówi Dariusz Ziętek, dyrektor International Rescue Committee w Polsce. 

Na podstawie badania zespół projektowy wyróżnił trzy główne profile ukraińskich przedsiębiorców:  

Replikatorzy to osoby z wieloletnim doświadczeniem biznesowym na Ukrainie, które chcą odtworzyć swoją firmę w nowym kraju. Ich głównym wyzwaniem jest dostosowanie się do lokalnych przepisów, zachowań konsumentów i warunków rynkowych. 

Pivoterzy to wykwalifikowani specjaliści, którzy zamieniają wiedzę w usługę, często dlatego, że ich kwalifikacje nie są łatwo uznawane lub oferowane wynagrodzenia są zbyt niskie. Mają dużą wiedzę merytoryczną, ale zwykle potrzebują wsparcia w podstawach prowadzenia firmy: planowaniu, marketingu i finansach. 

Innowatorzy tworzą zupełnie nowe pomysły, często technologiczne, kreatywne lub społeczne, inspirowane doświadczeniem przesiedlenia albo zauważoną luką na rynku. To oni potrzebują największego wsparcia w budowaniu modelu biznesowego, pozyskiwaniu kapitału startowego i zdobywaniu wiarygodności na nowym rynku. 

Badacze wyróżnili również dwie główne motywacje kierujące działaniami biznesmenów z doświadczeniem uchodźczym. Jest to przedsiębiorczość z konieczności, wynikającą z potrzeby utrzymania i barier na rynku pracy, oraz przedsiębiorczość z szansy, opartą na dostrzeżeniu luki rynkowej lub problemu społecznego. 

Wypracowany w projekcie OPPORTUNITY model zastępuje jednakowy dla wszystkich program wsparciem dopasowanym do osoby i oferuje dwupoziomowe wsparcie biznesowe: podstawy oraz rozwój i skalowanie. Wsparcie to łączy się w jeden długoterminowy pakiet z pomocą psychospołeczną, mentoringiem tandemowym z lokalnymi przedsiębiorcami i networkingiem, a całość opiera się na skoordynowanej współpracy instytucji publicznych, prywatnych i organizacji społecznych, które kierują przedsiębiorców do właściwych usług. 

 

Badanie powstało w ramach projektu OPPORTUNITY, współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+), jako wynik ponadpółtorarocznej pracy IRC w Polsce i w Niemczech, wspólnie z partnerami: Microfinance Centre (Polska), IRC Germany, Perspektive neuStart (Niemcy) oraz European Humanities University (Litwa). 

W ramach projektu OPPORTUNITY wdrażany jest innowacyjny model wsparcia przedsiębiorczości uchodźczej. Opiera się na mentoringu, który rozumie kontekst uchodźców z Ukrainy i realnie pomaga budować niezależność, tworząc fundament pod elastyczny model, który w przyszłości może zostać zastosowany także wobec innych grup uchodźców.