Warszawa, 7 October 2026 — English version below
Po ponad półtora roku badań w Polsce i w Niemczech International Rescue Committee (IRC) wraz z partnerami przedstawia nowy model wsparcia przedsiębiorczości uchodźczej, oparty na szczegółowej analizie różnorodnych profili, potrzeb i motywacji ukraińskich przedsiębiorców.
Spośród wszystkich krajów europejskich to Polska i Niemcy przyjęły najwięcej osób z doświadczeniem uchodźczym z Ukrainy. Rozpoczynanie życia od nowa nigdy nie jest łatwe, tym bardziej gdy w grę wchodzi prowadzenie własnej firmy w obcym kraju. Dotychczasowemu wsparciu dla przedsiębiorczości uchodźczej często brakowało zrozumienia zróżnicowania wewnątrz tej grupy. Nowe badanie IRC pokazuje, jak zwiększyć skuteczność wsparcia biznesowego dla osób z doświadczeniem uchodźczym dzięki modelowi opartemu na trzech profilach przedsiębiorców.
„Ponad 2,3 mln Ukraińców znalazło schronienie w Polsce i w Niemczech, a większość z nich ma wyższe wykształcenie. Mimo to około 60 proc. pracuje poza swoim zawodem. To ogromny, niewykorzystany potencjał. Nasze badanie pokazało, że ukraińscy przedsiębiorcy to nie jedna grupa, lecz trzy różne profile: Replikatorzy, Pivoterzy i Innowatorzy. Każdy potrzebuje innej drogi do samodzielności i właśnie to daje model, który proponujemy" – mówi Dariusz Ziętek, dyrektor International Rescue Committee w Polsce.
Na podstawie badania zespół projektowy wyróżnił trzy główne profile ukraińskich przedsiębiorców:
Replikatorzy to osoby z wieloletnim doświadczeniem biznesowym na Ukrainie, które chcą odtworzyć swoją firmę w nowym kraju. Ich głównym wyzwaniem jest dostosowanie się do lokalnych przepisów, zachowań konsumentów i warunków rynkowych.
Pivoterzy to wykwalifikowani specjaliści, którzy zamieniają wiedzę w usługę, często dlatego, że ich kwalifikacje nie są łatwo uznawane lub oferowane wynagrodzenia są zbyt niskie. Mają dużą wiedzę merytoryczną, ale zwykle potrzebują wsparcia w podstawach prowadzenia firmy: planowaniu, marketingu i finansach.
Innowatorzy tworzą zupełnie nowe pomysły, często technologiczne, kreatywne lub społeczne, inspirowane doświadczeniem przesiedlenia albo zauważoną luką na rynku. To oni potrzebują największego wsparcia w budowaniu modelu biznesowego, pozyskiwaniu kapitału startowego i zdobywaniu wiarygodności na nowym rynku.
Badacze wyróżnili również dwie główne motywacje kierujące działaniami biznesmenów z doświadczeniem uchodźczym. Jest to przedsiębiorczość z konieczności, wynikającą z potrzeby utrzymania i barier na rynku pracy, oraz przedsiębiorczość z szansy, opartą na dostrzeżeniu luki rynkowej lub problemu społecznego.
Wypracowany w projekcie OPPORTUNITY model zastępuje jednakowy dla wszystkich program wsparciem dopasowanym do osoby i oferuje dwupoziomowe wsparcie biznesowe: podstawy oraz rozwój i skalowanie. Wsparcie to łączy się w jeden długoterminowy pakiet z pomocą psychospołeczną, mentoringiem tandemowym z lokalnymi przedsiębiorcami i networkingiem, a całość opiera się na skoordynowanej współpracy instytucji publicznych, prywatnych i organizacji społecznych, które kierują przedsiębiorców do właściwych usług.
Badanie powstało w ramach projektu OPPORTUNITY, współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+), jako wynik ponadpółtorarocznej pracy IRC w Polsce i w Niemczech, wspólnie z partnerami: Microfinance Centre (Polska), IRC Germany, Perspektive neuStart (Niemcy) oraz European Humanities University (Litwa).
W ramach projektu OPPORTUNITY wdrażany jest innowacyjny model wsparcia przedsiębiorczości uchodźczej. Opiera się na mentoringu, który rozumie kontekst uchodźców z Ukrainy i realnie pomaga budować niezależność, tworząc fundament pod elastyczny model, który w przyszłości może zostać zastosowany także wobec innych grup uchodźców.
Ukrainian entrepreneurs are not one group but three profiles: a new support model responds to their different needs
Warsaw, 1 October 2026: After more than a year and a half of research in Poland and Germany, the International Rescue Committee (IRC) and its partners present a new model of support for refugee entrepreneurship, based on a detailed analysis of the diverse profiles, needs and motivations of Ukrainian entrepreneurs.
Of all European countries, Poland and Germany have received the largest number of people with refugee experience from Ukraine. Starting life over is never easy, especially when it means running a business in a foreign country. Existing support for refugee entrepreneurship has often lacked an understanding of the diversity within this group. A new IRC study shows how to make business support for people with refugee experience more effective through a model based on three entrepreneur profiles.
“More than 2.3 million Ukrainians have found shelter in Poland and Germany, and most of them have a higher education. Even so, around 60% work outside their profession. This is an enormous, untapped potential. Our research showed that Ukrainian entrepreneurs are not one group but three different profiles: Replicators, Pivoters and Innovators. Each needs a different path to self-reliance, and that is exactly what the model we propose offers,” says Dariusz Ziętek, Director of the International Rescue Committee in Poland.
Based on the research, the project team identified three main profiles of Ukrainian entrepreneurs:
Replicators are people with many years of business experience in Ukraine who want to rebuild their company in a new country. Their main challenge is adapting to local regulations, consumer behaviour and market conditions.
Pivoters are skilled professionals who turn their expertise into a service, often because their qualifications are not easily recognised or the salaries on offer are too low. They have strong subject-matter knowledge but usually need support with the basics of running a business: planning, marketing and finance.
Innovators develop entirely new ideas, often technological, creative or social, inspired by the experience of displacement or a gap they have noticed in the market. They need the most support in building a business model, securing start-up capital and gaining credibility in a new market.
The researchers also identified two main motivations driving entrepreneurs with refugee experience: necessity entrepreneurship, which arises from the need to earn a living and from barriers in the labour market, and opportunity entrepreneurship, which is based on spotting a market gap or a social problem.
The model developed under the OPPORTUNITY project replaces a one-size-fits-all programme with support tailored to the individual. It offers two tiers of business support: the basics, and growth and scaling. Both tiers are combined into a single long-term package with psychosocial support, tandem mentoring with local entrepreneurs and networking. The whole approach rests on coordinated cooperation among public institutions, private sector actors and civil society organisations, which refer entrepreneurs to the right services.
The study was carried out under the OPPORTUNITY project, co-funded by the European Union through the European Social Fund Plus (ESF+). It is the result of over eighteen months of work by IRC in Poland and Germany, together with its partners: Microfinance Centre (Poland), IRC Germany, Perspektive neuStart (Germany) and the European Humanities University (Lithuania).
The OPPORTUNITY project is implementing an innovative model of support for refugee entrepreneurship. It is based on mentoring that takes into account the context of refugees from Ukraine and genuinely helps them build independence, creating a foundation for a flexible model that could in the future also be applied to other groups of refugees.
